Boguszewski Jan (1881–1918), lekarz, działacz społeczny i niepodległościowy. Urodził się 10 IX w Uściługu na Wołyniu jako syn ziemianina. Po śmierci ojca (1890) i sprzedaniu majątku zamieszkał z matką i trojgiem rodzeństwa w Mińsku lit., gdzie ukończył gimnazjum klas. (1902). Już od 4. klasy brał udział w pracach »Koła samokształcenia«, którego od 6. kl. był przewodniczącym, gromadząc przy sobie, dzięki hasłom gorącego patrjotyzmu, całą młodzież polską bez różnicy stanów. Z tej epoki pochodzą rozmaite drobne jego utwory literackie i ulotne wiersze. W r. szk. 1902/3 zapisał się na wydział lekarski w Warszawie, skąd jednak wysiedlony został z wiosną (1903) bez prawa kształcenia się w tem mieście. W r. szk. 1903/4 wstąpił na wydział prawniczy w Odesie i studjował tu przez dwa lata, odwiedzając zarazem Kraków tak dla uzupełnienia wiadomości z literatury i historji polskiej, jak i dla udziału w organizacjach tajnych. Wiosną 1905 przewoził stąd odezwy rewolucyjne do Warszawy. W r. szk. 1905/6 udał się na dokończenie studjów lekarskich do Szwajcarji, w r. 1909 otrzymał w Genewie dyplom dra med., tegoż roku zaangażował się jako lekarz do szpitala w Łodzi i pracował tu pod kierunkiem Brudzińskiego, a w styczniu 1910 brał udział w zwalczaniu epidemji duru plamistego w Stołowiczach w ziemi nowogródzkiej i sam też wkrótce zapadł na tę chorobę. W grudniu 1910 zdał w Kazaniu egzamin nostryfikacyjny i uzyskał dyplom (styczeń 1911), poczem osiadł w Wilnie najpierw jako lekarz oddziału pedjatrycznego w szpitalu chorób zakaźnych, potem, po odbyciu specjalnego kursu w Wiedniu, jako kierownik biura sanitarno-statystycznego w magistracie. W l. 1912 i 1913 delegowany był przez miasto Wilno na wystawy i zjazdy sanitarne do Helsingforsu i Moskwy. Brał pozatem czynny udział w życiu kulturalnem i oświatowem Wilna, redagował wspólnie z dr. Michałem Minkiewiczem »Lekarza wileńskiego«, uczestniczył też w tajnych organizacjach politycznych. W r. 1914 wstąpił do wileńskiego oddziału P. O. W., w tymże roku został przewodniczącym Tow. Pomocy dla ofiar wojny w Wilnie. W r. 1916 wstąpił w charakterze lekarza do 3. p. legjonów polskich, a podczas postoju tego pułku w Zegrzu pełnił czynności stałego łącznika P. O. W. pomiędzy Warszawą a Wilnem. W lipcu 1917 nie był internowany, gdyż już poprzednio został za opór, stawiany Niemcom, osadzony w areszcie, skąd jednak udało mu się zbiec do Krakowa. Tu od sierpnia 1917 do maja 1918 pracował w biurze prezydjalnem Krajowego Stowarzyszenia Czerwonego Krzyża, gdzie poruczono mu specjalny wydział, a nadto redakcję organu tego Stowarzyszenia »Walka o zdrowie«. Na tem to stanowisku poza wszechstronnem ujęciem spraw społeczno-lekarskich, sanitarnych i higjenicznych, rozpoczął systematyczną prasową i czynną akcję na polu eugeniki. W czasie pobytu w Krakowie utrzymywał bez przerwy kontakt z P. O. W.; w kwietniu 1918, zmyliwszy czujność władz okupacyjnych, wyjeżdżał w tajnej misji politycznej do Wilna. W czerwcu 1918 objął posadę lekarza sejmikowego w powiecie miechowskim, brał udział w zwalczaniu duru plamistego i brzusznego, na który zapadł w październiku i zmarł 5 XI w Krakowie.
»Walka o zdrowie«, Kr. 1918 nr 9/12, s. 441 (nekrolog); w tymże miesięczniku (nr 1 w styczniu 1918, ostatni w maju 1919) liczne prace oryginalne i artykuły B-go, m. i. referat, wygł. na II zjeździe higjenistów polskich W. 1917, pod tyt.: Zagadnienia eugeniczne w Polsce (nr 6/7, 1918, 233–240); informacje pisemne od Jadwigi Boguszewskiej; własne wspomnienia i notatki.
Witold Ziembicki